“δεν θα φύγετε από τις πόλεις” είναι το μήνυμα της υπόδειξης για προμήθειες τριών, εφτά, δέκα ημερών, ενός μήνα . . .

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Ο  μετασχηματισμός της καπιταλιστικής κοινωνίας που βιώνουμε, σε διαφορετικό βαθμό συνείδησης και κατανόησης, και που θα διαρκέσει δυο-τρεις δεκαετίες ακόμα, είναι ένα πλέγμα μεταβάσεων, αλλαγών: από την κοινωνία της εργασίας στην κοινωνία της αεργίας, από την ηθική της εργασίας στην ηθική της απόλαυσης, από την επέκταση του καπιταλισμού στη συρρίκνωσή του, από την κίνηση της ζωής στη κίνηση του σκρολαρίσματος, από τις κρίσεις περιορισμένης διάρκειας που υπερβαίνονταν και ενίσχυαν τον καπιταλισμό στις συχνές διακοπές, μικρής ή μεγάλης διάρκειας, σε όλα τα κοινωνικά πεδία (παραγωγή, κυκλοφορία, κατανάλωση, επικοινωνίες, συγκοινωνίες, ιδεολογία), από τις δραστηριότητες στους δημόσιους χώρους στον οικιακό εγκλεισμό, από την κίνηση και την ενεργετικότητα στην ακινησία,ακινητοποίηση και παθητικότητα, από τη δημιουργικότητα και την πρωτοβουλία στην παθητικότητα, την ευκολία και την άνεση. Αυτά ζούμε.

ΟΛΑ αυτά θα ενταθούν, θα επιδεινωθούν, θα κλιμακωθούν, θα αλληλοενισχυθούν και κάποια στιγμή, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε πότε, θα συμπέσουν, θα συντονιστούν, όπως συντονίζεται ο βηματισμός πολλών ανθρώπων πάνω σε ξύλινη γέφυρα και η γέφυρα σπάει. Πρόκειται για να ευρύτατο φάσμα κοινωνικών, άρα και προσωπικών προβλημάτων, τα οποία έχει προκαλέσει ο δυτικός πολιτισμός και ο καπιταλισμός, τα οποία δεν πρέπει να επιλυθούν –  εάν επιλυθούν, οι αιτίες που τα προκαλούν θα αντιμετωπίσουν ανυπέρβλητα προβλήματα αναπαραγωγής και ύπαρξης –  τον δυτικό πολιτισμό εννοώ και τον καπιταλισμό. Τα δημιουργήματά τους αυτά τους δίνουν ζωή, κατά συνέπεια, θα κάνουν ό,τι μπορούν για να τα διαιωνίσουν και να διαιωνίσουν έτσι και την ύπαρξή τους – την αρπακτική, καταστροφική, εξοντωτική, αυτοκαταστροφική και αυτοκτονική ύπαρξή τους. Και ενώ αυτοί, οι Κύριοί μας, μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα, εμείς δεν μπορούμε να κάνουμε: να διασδηλώνουμε μπορούμε, όσο μας το επιτρέπουν – εκτόνωση είναι, καλό κάνει σε όλους.

Continue reading →

τι θα γίνει, εάν πέσει μ ί α ατομική βόμβα στο Λονδίνο, μ ί α στο Παρίσι και μ ί α στο Βερολίνο;

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΑΥΤΟ που υποθέτει ο τίτλος του σημερινού κειμένου δεν πρόκειται να συμβεί. Πόλεμος, περιφερειακός ή παγκόσμιος με χρήση πυρηνικών, δεν θα γίνει. Η απάντηση είναι και εύκολη και απλή: εάν γίνει περιφερειακός ή παγκόσμιος πόλεμος με χρήση πυρηνικών τότε ο καπιταλισμός θα καταρρεύσει, κάθε μορφή κρατικής κυριαρχίας θα καταρρεύσει, ο παγκόσμιος λιμός θα εξοντώσει μέσα σε δυο τρία χρόνια όσους και όσες θα επιβιώσουν από τα πυρηνικά, η απόλυτη εξαθλίωση και εξαχρείωση θα επικρατήσουν και ο παγκόσμιος πληθυσμός θα συρρικνωθεί σε μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια, και πολύ λέω. “Δεν θα ήθελα να ήμουν ένας από αυτούς που θα επιζήσουν”, παρατήρησε κάποτε ο Πολ Βιριλιό. Με αφορμή το σημερινό νοητικό πείραμα, θα φέρω στο προσκήνιο κάποιες πτυχές του ζητήματος του παγκόσμιου πυρηνικού πολέμου που δεν έχουν επισημανθεί και συζητηθεί.

ΚΑΠΟΙΟΙ υποστηρίζουν ότι ο γ΄παγκόσμιος πόλεμος έχει αρχίσει. Κάποιοι άλλοι λένε ότι ζούμε παραμονές αυτού του πολέμου. Εκείνο που δεν μπορώ να καταλάβω είναι ο τρόπος με τον οποίο μεταχειρίζονται το επίθετο “παγκόσμιος”. Εννοούν ότι στον πόλεμο θα συμμετάσχουν όλες οι χώρες, όλα τα κράτη; Η Χιλή, ας πούμε, με ποιον θα πολεμήσει; Εννοούν ότι όλος ο πλανήτης θα μετατραπεί σε πεδίο μάχης; Μήπως εννοούν ότι θα συγκροτηθούν δύο αντίπαλα στρατόπεδα, στα οποία θα ενταχθούν, θέλοντας και μή, όλα τα κράτη; Τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα έχουν ήδη συγκροτηθεί και αυτό είναι μια ένδειξη ότι βρισκόμαστε στις παραμονές του γ΄παγκόσμιου πολέμου. Θα απευθυνθούμε λοιπόν σε αυτούς που υποστηρίζουν ότι ο πόλεμος έχει ήδη αρχίσει ή θα αρχίσει οσονούπω και θα τους θέσουμε δύο ερωτήματα. Αυτοί που θα πάρουν την απόφαση να χρησιμοποιήσουν πυρηνικά όπλα σε ένα παγκόσμιο πόλεμο γνωρίζουν ότι ο καπιταλισμός θα καταρρεύσει, τα κράτη θα εξαλειφθούν, ο παγκόσμιος λιμός θα αφανίσει τα 9/10 του παγκόσμιου πληθυσμού; Ή μήπως πιστεύουν ότι δεν θα συμβεί τίποτα από όλα αυτά τα φοβερά και τρομερά, εάν πέσουν καμιά δεκαριά, δεν λέω καμιά εκατοστή, ατομικές βόμβες –  μεγάλες, όχι σαν αυτά τα παιχνιδάκια που έρριξαν στη Χισοσίμα και στο Ναγκασάκι; (Ογδόντα φορές ισχυρότερες!) Το δεύτερο ερώτημα, το κρίσιμο, το θεμελιώδες και το προκλητικό: τι υπερισχύει στις σχέσεις μεταξύ των ισχυρών του κόσμου τούτου, ο ανταγωνισμός ή η συνεργασία; Πριν συνεχίσω, θα επιστρέψω στο ερώτημα του τίτλου για να απαντήσω,  και θα επανέλθω.

Continue reading →

η φτώχεια περιόδου, τα μουνόπανα και ο καπιταλισμός

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΔΕΝ γνωρίζω πότε η λέξη μ ο υ ν ό π α ν ο  χρησιμοποιήθηκε ως βρισιά. Εικάζω ότι η απαξίωση του χρησιμότατου αυτού αντικειμένου, μέσου καθαριότητας του σώματος, θα πρέπει να έγινε μετά την κυκλοφορία του εμπορεύματος της σερβιέτας και κατόπιν του ταμπόν. Δεν παραμένει μυστήριο γιατί οι λέξεις σ ε ρ β ι έ τ α  και τ α μ π ό ν δεν έγιναν βρισιές: οι σερβιέτες και τα ταμπόν είναι καλά, είναι υγεία, πρόοδος, καθαριότητα, ευκολία και άνεση –  ενώ τα μουνόπανα; Μπλιαχ, βρομιά, ταλαιπωρία, καθυστέρηση, χωριατίλα, φτώχια και μια αηδία και μισή. Τώρα όμως το 10% των γυναικών χρησιμοποιούν μουνόπανα διότι δεν έχουν λεφτά να αγοράσουν τα προϊόντα περιόδου με αποτέλεσμα να σκάσει μύτη το φαινόμενο που το αποκαλούν φτώχεια περιόδου.  Με τη φτώχεια περιόδου έχει μειωθεί η κατάναλωση σερβιετών και ταμπών, έχουν μειωθεί  οι πωλήσεις,έχουν μειωθει τα κέρδη. Τα οποία εξ ορισμού πρέπει να αυξάνονται, όχι να μειώνονται! Φρίκη, φρίκη!  Υπάρχει ένας τρόπος να αυξηθούν οι πωλήσεις και τα κέρδη: να μειώσουμε το ΦΠΑ από 24% σε 13%. Τι λέτε, να τους ευχαριστήσουμε; Όχι, να διαβεβαιώσουμε ότι τα μουνόπανα είναι πιο χρήσιμα από αυτούς. Με αυτά τα πολύ ενδιαφέρονται ζητήματα, και με άλλα,  θα ασχοληθούμε σήμερα, αφού πρώτα ψήσω καφεδάκι στη ξυλόσομπα.

Continue reading →

ευρασιατικός ποιμενισμός και παγκόσμια ιστορία

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΤΟ ερώτημα “τι πήγε στραβά” στην ιστορία του ανθρώπου του σοφού με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουμε σήμερα, μετά από πολλές χιλιάδες χρόνια, το ενδεχόμενο της εξαφάνισής μας δεν απασχολεί μόνο τους ιστορικούς αλλά ολοένα και περισσότερους ανθρώπους του πλανητικού χωριού. Το ερώτημα είναι απλοϊκό και ηθικολογικό και υποβάλλει μια αντίστοιχη απάντηση: ο άνθρωπος ήταν καλός και κάποια στιγμή έγινε κακός αλλά δεν ξέρουμε γιατί.  Αυτή η στιγμή υπήρξε και είναι η κομβική στιγμή της ιστορίας του ανθρώπου του σοφού. Για να κατανοήσουμε το παρόν και να διαγνώσουμε το μέλλον πρέπει να κατανοήσουμε αυτή τη κομβική στιγμή. Στο χτεσινό κείμενο υποστήριξα ότι η κομβική στιγμή ήταν η εμφάνιση των πρώτων πολεμικών κοινωνιών, ήταν ο μετασχηματισμός των ειρηνικών ποιμενικών κοινωνιών της Ευρασίας σε πολεμικές κοινωνίες, σε κοινωνίες που δεν μπορούσαν να αναπαραχθούν παρά μόνο με τον πόλεμο, με την εκδίωξη ή εξόντωση των γειτόνων τους και με την αρπαγή των βοσκοτόπων των γειτόνων τους, των ζώων τους ( της τροφής τους) και των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας. Οι αραβικές, τουρκικές, μογγολικές, εβραϊκές και ινδοευρωπαϊκές κοινωνίες, οι πρωταγωνιστές της παγκόσμιας ιστορίας, όπως την αφηγούνται οι νικητές,  ήταν ποιμενικές-πολεμικές κοινωνίες. Η αρπαγή της γης και της τροφής των γειτόνων τους υποδηλώνει ότι οι κοινωνίες αυτές σε κάποια συγκεκριμένη στιγμή της εξέλιξής τους δεν μπορούσαν να παραγάγουν την τροφή που ήταν αναγκαία και απαραίτητη και αντιμετώπιζαν καθημερινά το φάσμα του λιμού και της εξαθλίωσης. Η αρπαγή της ξένης τροφής ήταν ο μόνος τρόπος επιβίωσης –  δεν υπήρχε, δεν μπορούσε να υπάρχει άλλος. Σε ποιο αδιέξοδο έφταναν οι ειρηνικές ποιμενικές κοινωνίες και μετασχηματίζονταν σε πολεμικές; Την απάντηση στο ερώτημα αυτό τη γνωρίζουμε.

Continue reading →

το κομβικό σημείο της ιστορίας του ανθρώπου του σοφού

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΔΕΧΟΜΑΣΤΕ, αυτό μας λένε οι παλαιοντολόγοι,  τους πιστεύουμε, ότι ο άνθρωπος ο σοφός ζει και υπάρχει πάνω στον πλανήτη εδώ και 300.000 χρόνια, πάνω κάτω. Δεχόμαστε επίσης ότι τα 290.000 χρόνια τα ζήσαμε ως τροφοσυλλέκτες – κυνηγοί, σε ολιγομελείς συμβιωτικές ομάδες, ότι οι κοινωνίες μας σε αυτό το χρονικό διάστημα ήταν κοινωνίες άυλου κοινωνικού πλούτου, αναπαράγονταν δηλαδή χάριν των σχέσεων με τη φύση και με τους άλλους και με τις εμπειρίες και τις γνώσεις που προέκυπταν από αυτές τις σχέσεις, ότι  δεν υπήρχαν τάξεις και κράτος, και ότι, όταν πολεμούσαμε, δεν πολεμούσαμε συχνά, δεν πολεμούσαμε για να αρπάξουμε υλικό πλούτο, γη ή ανθρώπους αλλά ήταν κυρίως μια ανδρική ομαδική δραστηριότητα εκτόνωσης του άγχους και της επιθετικότητας, ότι οι μάχες διαρκούσαν λίγο και δεν ήταν πολύνεκρες. Γνωρίζοντας όλα αυτά, δεν γίνεται να μην αναρωτηθούμε: μα πώς φτάσαμε στην ατομική βόμβα, πώς με ένα και μόνο βλήμα μπορέσαμε να καταστρέψαμε μια μεγάλη πόλη και εξοντώσαμε τους περισσότερους κατοίκους της και μετά από τρεις μέρες το ξανακάναμε, πώς πήγαμε στο Φεγγάρι, πώς φτιάξαμε ρομπότ που σκέφτονται, κινούνται και μιλούν σαν εμάς – αν και όχι ακριβώς σαν εμάς; Τι συνέβη στο παρελθόν, πότε ακριβώς, πού, απο ποιους και φτάσαμε στη σημερινή κατάσταση της  λεηλασίας και της καταστροφής της φύσης και στο σημείο να μην αποκλείουμε το ενδεχόμενο της εξαφάνισής μας μετά από ένα ή δύο αιώνες –  ή και νωριτερα; Πώς φτάσαμε στο σημείο σήμερα να αντιμετωπίζουμε τόσο πολλά και οξυμένα παγκόσμια προβλήματα, όσο ποτέ άλλοτε,  που παραμένουν άλυτα, γίνονται περισσότερα και συνεχώς επιδεινώνονται; Αυτό είναι το κομβικό σύνθετο  ερώτημα που εγείρει η ιστορία του ανθρώπου του σοφού.

Continue reading →

το δημογραφικό και το μεταναστευτικό δεν είναι προβλήματα, είναι λύσεις σε προβλήματα

ΠΡΙΝ εκθέσω τις σκέψεις μου και τα επιχειρήματά μου για το ζήτημα που θα με απασχολήσει σήμερα, θα ήθελα πρώτα να σας αφηγηθώ κάτι που μου συνέβη όταν ήμουν δέκα έξι χρονών και μου άλλαξε τη ζωή και τον τρόπο που σκέφτομαι και να διατυπώσω κάποια ερωτήματα, η απάντηση στα οποία θα μας βοηθήσει να αναρωτηθούμε μήπως το δημογραφικό και το μεταναστευτικό δεν είναι προβλήματα αλλά λύσεις σε προβλήματα. Είμαι δεκαέξι χρονών, με φίλους, σε καφετέρια στο Χαλάντρι και συζητάμε για μουσική και κάποια στιγμή εγώ λέω ότι ο Μπετόβεν είναι ο μεγαλύτερος συνθέτης. Φεύγοντας, μένω πίσω, και με πλησιαζει ένας τριαντάχρονος, πάνω κάτω, και με ρωτάει; Έχεις ακούσει Μπετόβεν. Πόσο ντράπηκα, πόσο ντράπηκα! Όχι, απάντησα. Και πώς ξέρεις ότι είναι ο μεγαλύτερος συνθέτης; Δεν μπορείτε να γνωρίζετε πόσες φορές από τότε, πέρασαν 53 χρόνια, τον έχω ευχαριστήσει και τον ευχαριστώ άλλη μια φορά και τώρα. Καταλάβατε τι θέλω να πω, οι εξηγήσεις είναι περιττές.

ΕΡΩΤΩ, λοιπόν, και απαντώ και θα απαντήσετε κι εσείς κι ας μην ακούσω τι θα πείτε: ο θάνατος είναι πρόβλημα, τα γηρατειά είναι πρόβλημα; Απαντώ: ο  θάνατος δεν είναι πρόβλημα, ούτε τα γηρατειά είναι πρόβλημα. Για κάποιους είναι. Τον θάνατο τον φοβόμαστε, μας αγχώνει, τα χάνουμε όλα εκεί που μια ζωή τα κερδίζουμε όλα – πλούτο, ισχύ και κύρος και φήμη –  ηττώμαστε εκεί που μια ζωή μόνο νικάμε. Τα γηρατειά μας ταλαιπωρούν, δεν χαιρόμαστε και πολλά πράγματα, μας έχουν ξεχάσει όλοι και μένουμε μόνοι, δεν μπορούμε να περπατήσουμε. Ο πυρετός είναι πρόβλημα; Εγώ λέω ότι δεν είναι, άλλοι λένε ότι είναι. Η σφοδρή χιονόπτωση, μισό μέτρο, ένα μέτρο χιόνι,  είναι πρόβλημα; Εγώ λέω, και όλοι οι αγρότες, γεωργοί και κτηνοτρόφοι,  ότι δεν είναι πρόβλημα, είναι ευλογία, κάποιοι λένε ότι είναι πρόβλημα: δεν μπορούν να πάνε στη δουλειά τους με το αυτοκίνητο, κάποιες δεν μπορούν να περπατήσουν γιατί γλιστράει το τακούνι τους και φοβούνται μη σκίσουν το καλσόν τους και άλλα πολλά τέτοια. Η ανεργία; Εγώ λέω ότι είναι πρόβλημα, και οι άνεργοι το ίδιο λένε – άλλοι λένε ότι δεν είναι πρόβλημα, είναι κάτι καλό γιατί πέφτουν τα μεροκάματα και κερδίζουν περισσότερα. Τα χαμηλά μεροκάματα και οι χαμηλοί μισθοί είναι πρόβλημα; Ναι, είναι πρόβλημα, για τους μεροκαματάρηδες και τους μισθωτούς, για τους επιχειρηματίες δεν είναι πρόβλημα, είναι κάτι πολύ θετικό, πολύ καλό. Η αύξηση του μισθού θα ήταν πρόβλημα γι’ αυτούς, για τους εργαζόμενους θα ήταν λύση στο  πρόβλημα. Για να δούμε παρακάτω τι θα δούμε.

Continue reading →

ο αυνανισμός πριν και μετά την απώλεια του οίστρου των θηλυκών προγόνων μας

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΣΗΜΕΡΑ θα αποκαταστήσουμε το περιφρονημένο μεγαλείο και την απαξιωμένη σπουδαιότητα του αυνανισμού και θα ρίξουμε ένα βλέφαρο στην προέλευσή του και στην εξέλιξή του, στο παρόν και στο μέλλον του. Μας διαφεύγουν κάποια πράγματα, πολύ σημαντικά. Ένα από αυτά, θα δούμε κι άλλα, είναι ποσοτικό: χτες, για παράδειγμα, όπως και κάθε μέρα, εδώ και εκατομμύρια χρόνια, πολύ πιο πολλοί και πολύ πιο πολλές τον/την  (την κλειτορίδα εννοώ) έπαιξαν παρά συνευρέθησαν σεξουαλικά, γάμησαν δηλαδή – εδώ το ρήμα γαμώ δεν έχει τη σημασία διεισδύω αλλά  συνευρίσκομαι σεξουαλικά. Με λίγα λόγια, οι αυνανισμοί ήταν, είναι και θα είναι πολύ περισσότεροι από τα γαμήσια, τις σεξουαλικές συνευρέσεις. Την παρατήρηση αυτή ενισχύει το αναμφισβήτητο γεγονός ότι αυνανανίζονται και όσοι και όσες δεν είναι μόνοι τους, μόνες τους –  οι παντρεμένοι, ες, ας πούμε,  μετά από λίγα χρόνια γάμου. Πιο συχνά τα αρσενικά, βέβαια. Σκέφτομαι λοιπόν ότι είναι αναγκαία μια α ν θ ρ ω π ο λ ο γ ί α   τ ο υ    α υ ν α ν ι σ μ ο ύ και δεν μπορώ να καταλάβω γιατί δεν έχει υπάρξει ακόμα. Υποθέτω ότι η βασική αιτία είναι η περιφρόνηση και η απαξίωση του αυνανισμού. Από ποιους απαξιώθηκε και περιφρονήθηκε; Από αυτούς που χρειάζονταν δούλους και πολεμιστές. Ο μεγαλύτερος διώκτης του αυνανισμού ήταν ο χριστιανισμός κι ένας λόγος που έχει περιθωριοποιηθεί στις δυτικές κοινωνίες είναι η δίωξη του αυνανισμού. Η μαλακία νίκησε τον χριστιανισμό!  Σήμερα που δεν χρειαζόμαστε εργατικά χέρια και πολεμιστές, που διαλύεται η πυρηνική οικογένεια και οι νέοι αποφεύγουν τις σχέσεις, ο αυνανισμός επιστρέφει, με όλο του το μεγαλείο: γίνεται ολοένα και πιο συχνός και αποενοχοποιείται. Το θέμα του αυνανισμού έχει πολλές πτυχές –  υπάρχει, λόγου χάριν,  μια στενή σχέση μεταξύ της πορνογραφικής βιομηχανίας και αυνανισμού: οι περισσότερες καταναλωτές της είναι ηλικιωμένοι που δεν τους σηκώνεται εάν δεν δουν πορνό. Σε ευχαριστούμε πολύ, πορνογραφική βιομηχανία!

Continue reading →

η Δύση θα πάει από ταχύτητα: θανατηφόρος ο συνδυασμός υψηλών ταχυτήτων και αυτοματοποίησης

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

ΟΠΟΥ υπάρχει τ α χ ύ τ η τ α , εκεί θα υπάρξει και θανατηφόρο α τ ύ χ η μ α , το οποίο λέγεται δ υ σ τ ύ χ η μ  α. Τα αυτοκίνητα, οι μοτοσικλέτες, τα τρένα, τα αεροπλάνα κινούνται με ταχύτητα, άρα, κάποια στιγμή θα υπάρξει και θανατηφόρο ατύχημα. Όσο πιο πολλά είναι αυτά και όσο πιο μεγάλη ταχύτητα αναπτύσσουν, τόσο πιο πολλά θα είναι και τα θανατηφόρα ατυχήματα. Όπου υπάρχει αυτοματοποίηση, εκεί θα υπάρξει και αστοχία, κατά συνέπεια, εάν η αυτοματοποίηση συνδυάζεται με τις υψηλές ταχύτητας, όταν θα υπάρξει αστοχία, θα έχουμε και θανατηφόρα ατυχήματα. Και μιας και η αυτοματοποίηση επεκτείνεται σε όλα τα πεδία (ψηφιακή οικονομία) και αναπτύσσονται υψηλές ταχύτητες, τα θανατηφόρα ατυχήματα θα είναι όλο και πιο συχνά και όλο και πιο πολύνεκρα και με περισσότερους βαριά (απώλεια μελών, καθήλωση σε αναπηρικό αμαξίδιο με όλες τις ανέσεις) και ελαφριά τραυματίες.  Σήμερα θα ασχοληθώ με την βραδύτητα και την ταχύτητα, το ατύχημα (ως αρνητικό θαύμα, και το θαύμα ως θετικό ατύχημα), το δυστύχημα και την αυτοματοποίηση και με το ζήτημα, εάν οδεύουμε προς το μεγα-ατύχημα, που πρέσβευε ο Πολ Βιριλιό. Ο οποίος υποστήριξε ότι η ταχύτητα είναι το πεπρωμένο της Δύσης. Όπως εγώ το καταλαβαίνω, η Δύση θα πάει από ταχύτητα: το μεγα-ατύχημα θα συμβεί όταν κάποια στιγμή θα είναι ανέφικτη η ταχύτητα και θα επιβληθεί η βραδύτητα. Αυτό, η πανταχού παρουσία της βραδύτητας, θα ήταν η απόλυτη καταστροφή. Είναι πιθανό όμως να ξεμείνουμε από ταχύτητα; Ναι, είναι.  Όταν δεν θα είναι δυνατός ο συνδυασμός ενέργειας και αυτοματοποίησης εξ αιτίας έλλειψης ενέργειας. Εάν, αντιθέτως, εξασφαλίσουμε αστείρευτη πηγή ενέργειας, οι ταχύτητες θα είναι υψηλότερες, κατά συνέπεια και περισσότερα  τα θανατηφόρα ατυχήματα, τα αρνητικά θαύματα. Μπρος γκρεμός και πίσω ρεύμα.  Οπότε, το κομβικό ερώτημα είναι, γιατί η δυτική κυριαρχία, ο δυτικός πολιτισμός, ο καπιταλισμός,  λατρεύει την ταχύτητα, γιατί επιθυμεί να τη αυξάνει διαρκώς;

Continue reading →

η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι αντεπανάσταση (και κάθε αντεπανάσταση είναι επανάσταση!)

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η  ε π α ν ά σ τ α σ η  είναι μια ριζική, μη αναστρέψιμη αλλαγή, η οποία επιλύει κάποιο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν τα μέλη μιας κοινωνίας. Σε κάθε επανάσταση παρατηρούμε δύο χαρακτηριστικά: πρώτον, είναι μια διαδικασία μεγάλης ή και πολύ μεγάλης,  χρονικής διάρκειας και, δεύτερον, δεν υπάρχει υποκείμενο της επανάστασης, οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν αυτό που κάνουν, δεν συνειδητοποιούν το αποτέλεσμα της αλλαγής, απλά τη βιώνουν. Όλα τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, καμιά εικοσαριά είναι, από την όρθια στάση/δίποδη βάδιση μέχρι την επίγνωση του θανάτου και τη γλώσσα, τη λεκτική επικοινωνία ήταν επαναστάσεις που επέλυσαν κάποιο πρόβλημα προσαρμογής. Ο άνθρωπος ο σοφός είναι το τελικό αποτέλεσμα μιας αλληλουχίας επαναστάσεων, που εκτυλίχθηκαν μέσα σε 6 εκ. χρόνια (ανθρωπογένεση). Μας πήρε 2, 5 εκ. χρόνια για να σταθούμε όρθιοι και  να βαδίσουμε στα δύο –  το θέλαμε, το επιδιώκαμε, γνωρίζαμε ότι μια μέρα θα σταθούμε όρθιοι και θα βαδίζουμε στα δύο; Όχι, βέβαια!

Η επανάσταση επιλύει κάποιο πρόβλημα προσαρμογής αλλά συχνά προκαλεί άλλα ή δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια άλλη, μελλοντική. Η επανάσταση της όρθιας στάσης/δίποδης βάδισης προκάλεσε το πρόβλημα της καταπόνησης της σπονδυλικής στήλης, όλοι και όλες υποφέρουμε από τη μέση μας και δυσκόλεψε το θηλυκό να γεννά, με το στένεμα του καναλιού της γέννησης. Δημιούργησε όμως, με τις αλλαγές που υπέστησαν οι φωνητικές χορδές,  τις προϋποθέσεις της ομιλίας, της έναρθρης επικοινωνίας. Τα σκυλιά δεν πρόκειται  ποτέ να μιλήσουν, θα γαβγίζουν μόνο. Άι γάβ γιου!

ΜΙΑ επανάσταση μπορεί να προκύψει και ως αποτέλεσμα πειραματισμού των μελών μιας κοινότητας. Μια τέτοια περίπτωση είναι η επανάσταση της παραγωγής φυτικής και ζωικής τροφής, της καλλιέργειας της γης και της εκτροφής ζώων, της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Κοιμηθήκαμε τροφοσυλλέκτες – κυνηγοί και ξυπνήσαμε μετά από μία ή δύο χιλιετίες γεωργοί και κτηνοτρόφοι! Θέλαμε, επιδιώξαμε συνειδητά να γίνουμε γεωργοί ή κτηνοτρόφοι; Όχι, βέβαια! Η επανάσταση αυτή προκάλεσε πολλά προβλήματα αλλά δημιούργησε και της προϋποθέσεις εκτύλιξης άλλων επαναστάσεων. Χάριν αυτής είμαστε σήμερα 8, 14 δισ.!

ΚΑΤΑΛΗΓΩ στο εύλογο συμπέρασμα ότι οι επαναστάσεις επέλυαν περισσόταρα προβλήματα παρά προκαλούσαν νέα. Γι’  αυτό και τη βγάλαμε καθαρή, επιβιώσαμε και γίναμε 8,14 δισ. Τη στιγμή αυτή βρισκόμαστε μπροστά σε ένα κρίσιμο και θεμελιώδες ερώτημα: υπήρξε κάποια επανάσταση, κάποια ριζική αλλαγή,  που προκάλεσε πολύ περισσότερα προβλήματα από όσα επέλυσε; Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε αυτή την επανάσταση, αντεπανάσταση; Εάν ναι, τότε η αντεπανάσταση είναι μια επανάσταση που προκαλεί περισσότερα προβλήματα από όσα επιλύει. Κατά συνέπεια, κάθε αντεπανάσταση είναι επανάσταση και αντιμετωπίζεται μόνο με επανάσταση. 

Continue reading →

ο θεός (και ο Θεός) είναι σοφός, δεν είναι φιλόσοφος

φίλες και φίλοι, καλή σας μέρα

Η έννοια της φιλοσοφίας ανήκει στην κατηγορία των εννοιών που δεν μπορούμε να τις  ορίσουμε  –  όπως και της θρησκείας, της δημοκρατίας ή της επιστήμης. Ορίζω σημαίνει απολυτοποιώ, βάζω όρια, κόβω δεσμούς και σχέσεις με το πλαίσιο, το περιβάλλον, το συγκείμενο, διαγράφω την ιστορική εξέλιξη, το αποϊστορικοποιώ. Έτσι λοιπόν, κάθε εποχή αντιλαμβάνεται διαφορετικά και με πολλούς τρόπους την έννοια της φιλοσοφίας –  το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής παραθέτει πέντε ορισμούς! Δεν υπάρχει μία φιλοσοφία αλλά πολλές –  οι επιθετικοί χωρικοί ή χρονικοί προσδιορισμοί (αρχαία, μεσαιωνική, νεωτερική, δυτική, κινέζικη, ινδική, κ.α. ) της έννοιας της φιλοσοφίας είναι μια σαφής ένδειξη της αδυνατότητας διατύπωσης ενός ορισμού. Κατά συνέπεια, δεν μπορούμε να αναζητούμε την προέλευση της φιλοσοφίας –  αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να αναζητούμε την προέλευση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας.

ΤΗΝ αναζητούμε αλλά, από όσο είμαι σε θέση να γνωρίζω, δεν την έχουμε βρει, δεν υπάρχει, δηλαδή, μια γενικά αποδεκτή θεωρία. Αυτό δεν είναι και τόσο μεγάλο πρόβλημα –  μας επιτρέπει να συζητάμε όλες τις προτάσεις. Πρόβλημα θα υπάρξει εάν δεν τις συζητήσουμε και δεχτούμε ή απορρίουμε την επιχειρηματολογία τους. Μία από τις θεωρίες, τις εύλογες εικασίες,  που προτείνεται και δέχονται πολλοί, βασίζεται στην εικασία του Αριστοτέλη –  στην Ελλάδα, την υιοθετεί ο Σπύρος Ι. Ράγκος, ένας από τους πιο γνωστούς ιστορικούς της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας (στο βιβλίο του,  θαυμάζειν – απορείν – φιλοσοφείν: Η αρχή της φιλοσοφίας και η φιλοσοφία ως αρχή στην κλασική εποχή, ΠΕΚ). Για να δούμε τι γράφει ο  Αριστοτέλης για την προέλευση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. 

Continue reading →